University  of Agricultural & Natural Resources(Sari-Iran)

                 

جلسه اول(Section 1)

         
 

روش جمع آوري علمي گياهان آبزی

         
 

1 برداشت گياه : بوسيله بيلچه، كلنگ، توریهای مخصوص، قلاب و غیره گياه آبزی را از آب بيرون می آوریم .

2 انتخاب نمونه : گياه بايد كامل ، سالم و شاداب باشد . منظور از كامل بودن آن است كه داراي ريشه ، ساقه ، برگ ، گل و ميوه باشد و منظور از سالم بودن گياه آن است كه عاري از آفت و يا بيماري باشد همچنين گياه بايد شاداب و جوان باشد . در مورد گياهان درختي کنار آبزی يك گل آذين با دو برگ زيرين آن كافي است . در مورد گياهان پيازدار ، پياز بايد جداگانه خشك شود .

3 يادداشت مشخصات محلي : از قبيل موقعيت جغرافيايي ، جنس خاك ، تاريخ جمع آوري ، وضعيت آب وهوا و . . . ميباشد .

4 حمل گياه : با استفاده از نايلونهاي معمولي پس از انتخاب نمونه آن را به آزمايشگاه انتقال ميدهيم كه باعث كاهش تبخير و عدم از دست رفتن آب گياه ميشود .

5 تميز كردن گياه : در صورت وجود گرد و خاك و گل بر روي ريشه و يا ساقه و برگ گياه موردنظر  آن را با آب فراوان شستشو ميدهيم. پس از آن اندامهاي خشك شده و يا آلوده به آفت و بيماري را با قيچي جدا ميكنيم .

6 آب گيري از گياه :  سپس گیاه را درون آبکش پلاستیکی قرار داده و یا چند ساعتی آویزان می کنیم. به وسيله كاغذ خشك كن و يا كاغذ روزنامه تميز آب گيري از گياه را انجام ميدهيم . آب گيري از گياه به ميزاني صورت ميگيرد كه آب به مقدار كم در بافت گياهي باقي بماند و گياه پس از خشك شدن قابل انعطاف باشد .

7 -  پهن كردن و مرتب كردن گياه : بدين صورت كه گياه مورد نظر را لاي روزنامه قرار داده و تك تك اندامها مخصوصاً بر روي برگها و گلها دقت بيشتري مينمائيم تا كاملاً بر روي روزنامه پهن گردند .

8 پرس كردن :  در اين مرحــله جهت پرس كردن از يك تخته صاف و يا چند كتاب استفاده ميكنيم . عمل پرس را در هواي خشك به مدت 24 ساعت و در هواي مرطوب به مدت 5 الي 6 ساعت انجام ميدهيم . در غيراينصورت گياه سياه شده و مي پوسد .

9 -  هوا دادن : پس از عمل پرس5/0 الي 1 ساعت نمونه را هوادهي ميكنيم(بسته به روطوبت محیط این زمان تغییر می کند) . درصورت مشاهده چروكيدگي در برگها و يا گلها فشار را بيشتر مينمائيم . اگر قطر ساقه زياد باشد و مانع اعمال فشار بر روي برگها گردد از قطعات بريده روزنامه جهت پركردن آن فضاي خالي استفاده ميكنيم .

10 ادامه عمل پرس كردن و هوا دادن : اين عمل طي 3 روز بايد تكرار شود .

11 چسباندن گياه :  گياه را بر روي كاغذ مخصوص ( مقوائي ) با استفاده از نوارهاي كاغذي باريك ( كه در دو انتهاي آن از چسب مايع استفاده مي شود ) مي چسبانيم .

12 چسباندن برچسب يا اتيكت : پس از خشك كردن و چسباندن نمونه گياهي موردنظر بايست برچسبي در گوشه سمت راست  و پائين كاغذ مقوائي با مشخصات ذيل به ترتيب از بالا به پائين نوشته شود :

شماره ، نام علمي گياه ، نام فارسي گياه ، نام علمي تيره ، تاريخ جمع آوري ، موقعيت جغرافيايي ، جنس خاك، وضعيت آب و هوا و جمع آوری کننده .

 13 تعيين نام علمي تيره و نام علمي گياه : در اين مرحله با استفاده از كليدهاي گياهشناسي موجود اين عمل صورت ميگيرد . كه البته مستلزم تجارب و تخصص بسياري ميباشد .

14 نگهداري گياه : در انتها گياه را داخل پوشه هاي كاغذي گذاشته و در جعبه هاي مناسب و مخصوص اين كار نگهداري ميشود . به محل نگهداري اين نمونه هاي گياهي هرباريوم مي گويند . نكته قابل توجه آنكه نمونه را هرگز داخل كيسه هاي نايلوني قرار نميدهيم چراكه محيطي مرطوب ايجاد كرده و باعث پوسيدگي گياه ميشود.